گلبرگ چهل و پنجم

وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (٢٦٥)

أَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأنْهَارُ لَهُ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِيهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ (٢٦٦)

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الأرْضِ وَلا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ (٢٦٧)

الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلا وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (٢٦٨)

يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلا أُولُو الألْبَابِ (٢٦٩)

265. and the likeness of those who spend their substance, seeking to please Allah and to strengthen their souls, is As a garden, high and fertile: heavy rain falls on it but makes it yield a double increase of harvest, and if it receives not heavy rain, light moisture sufficeth it. Allah seeth well whatever ye do.

266. does any of you wish that He should have a Garden with date-palms and vines and streams flowing underneath, and all kinds of fruit, while He is stricken with old age, and His Children are not strong (enough to look after themselves)- that it should be caught In a whirlwind, with Fire therein, and be burnt up? Thus doth Allah make Clear to you (His) Signs; that ye may consider.

267. O ye who believe! give of the good things which ye have (honourably) earned, and of the Fruits of the earth which we have produced for you, and do not Even aim at getting anything which is bad, In order that out of it ye may give away something, when ye yourselves would not receive it except with closed eyes. and know that Allah is free of all wants, and worthy of all praise.

268. the evil one threatens you with poverty and bids you to conduct unseemly. Allah promiseth you His forgiveness and bounties. and Allah careth for all and He knoweth all things.

269. He Granteth wisdom to whom He pleaseth; and He to whom wisdom is granted receiveth indeed a benefit overflowing; but none will grasp the Message but men of understanding.

265* و داستان كساني كه مالهاي خود را براي جستن خوشنودي خدا و استوار كردن " باور و اخلاص " نفسهاي خويش انفاق مي كنند چون داستان بوستاني است بر جايي بلند كه تند باراني بدان رسد پس بار و بر خود را دو چندان دهد و اگر باران درشت و تندي بدان نرسد باران خرد و نرمي رسد ، و خداوند به آنچه مي كنيد بيناست .

266* آيا يكي از شما دوست دارد كه او را بوستاني باشد از خرما و انگور ، كه جويها از زير آن روان باشد و او را در آن از همه ميوه ها باشد ، و پيري بدو فرا رسد و او را فرزنداني خرد و ناتوان باشند ، پس ناگهان گردبادي آتشبار به آن بوستان رسد و بسوزد ؟ خدا آيات خود را براي شما اينچنين روشن بيان مي كند شايد بينديشيد.

267* اي كساني كه ايمان آورده ايد ،‌از چيزهاي پاك و نيكو كه به دست آورده ايد و از آنچه از زمين براي شما بيرون آورده ايم انفاق كنيد ،‌و آهنگ انفاق از پليد و ناپاك آن – خود نمي گيريد مگر با چشم پوشي – مكنيد ،‌و بدانيد كه خداوند بي نياز و ستوده است .

268* شيطان شما را از درويشي و بينوايي مي ترساند و به زشتكاري و ناشايست – بخل و منع صدقات – فرمان مي دهد ، و خدا شما را به آمرزش و بخشش خويش نويد مي دهد ، و خداوند گشايش بخش و داناست .

269* حكمت را به هر كه خواهد مي دهد، و هر كه را حكمت دهند براستي او را نيكيهاي بسيار داده اند ، و جز خردمندان ياد نكنند و پند نگيرند.

265. et ceux qui dépensent leurs biens cherchant l'agrément d'Allah, et bien rassurés (de Sa récompense), ils ressemblent à un jardin sur une colline. qu'une averse l'atteigne, il double ses fruits; à défaut d'une averse qui l'atteint, C'est la rosée. et Allah voit parfaitement ce que vous faites.

266. l'un de vous aimerait-il voir un jardin de dattiers et de vignes sous lequel coulent les ruisseaux, et qui Lui donne toutes espèces de fruits, que la vieillesse le rattrape, tandis que ses enfants sont encore petits, et qu'un tourbillon contenant du feu s'abatte sur son jardin et le brûle? Ainsi Allah vous explique les signes afin que vous méditiez!

267. les croyants! dépensez des meilleures choses que vous avez gagnées et des récoltes que nous avons fait sortir de la terre pour vous. et ne vous tournez pas vers ce qui est vil pour en faire dépense. ne donnez pas ce que vous-mêmes n'accepteriez qu'en fermant les yeux! et sachez qu'Allah n'a besoin de rien et qu'il est digne de louange.

268. le Diable vous fait craindre l'indigence et vous recommande des actions honteuses; tandis qu'Allah vous promet pardon et faveur venant de Lui. la grâce d'Allah est immense et il est Omniscient.

269. il donne la Sagesse à qui il veut. et celui à qui la Sagesse est donnée, vraiment, C'est un bien immense qui Lui est donné. mais les doués d'intelligence seulement s'en souviennent.

در تفسير آيه 265 سوره مباركه بقره داريم

پيام ها: 

1 اگر هدف ، تحصيل رضاى خداوند ورشد و كمال روحى باشد، كارها بارور مى شود.

(ابتغاء مرضات اللّه ... فاتت اُكلها ضعفين )

2 اخلاص ، ساده بدست نمى آيد، بايد به سراغ آن رفت . (ابتغاء مرضاة اللّه )

3 كارهاى خالص ، همچون مزرعه اى در نقطه اى مرتفع است كه از خرابى سيل محفوظ است . (بربوة اصابها)

4 اگر هدف خدا باشد، از جلوه ها و جمال ها هم محروم نمى شويم . مخلصين در جامعه محبوب تر از رياكارانند. (جنّة بربوة ) انفاق خالص ، همانند مزرعه ى در دامنه كوه وزمين مرتفع است ، كه همه مردم آنرا مى بينند واز آن لذّت مى برند.

5 مهم تر از امكانات ، بهره گيرى از امكانات است . بارانِ ريز يا درشت مهم نيست ، مهم آن است كه زمين بتواند آن را جذب كند. (فان لم يصبها وابل فطلّ)

همينطور در تفسير آيه 266 داريم :

نكته ها: 
انسان هنگامى كه پير و عيالمند شد، توان توليدش از بين مى رود، ولى نياز و مصرفش شديد مى شود. حال اگر منبع درآمدش نيز نابود شود، به ذلّت كشيده مى شود. انسان در قيامت ، از يك سو توان عمل صالح ندارد و از سوى ديگر نيازش شديد است . در اين حال اگر كارهاى صالحش با منّت وريا محو شده باشد، به چه ذلّتى مى رسد.
خرما وانگور، از مفيدترين ميوه ها مى باشند ودر قرآن نام آنها به كرّات آمده است .
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمودند: هركس لا اله الاّ اللّه  بگويد به واسطه آن كار، درختى در بهشت براى او كاشته مى شود و همچنين است هركس اللّه اكبربگويد. شخصى به پيامبر گفت : پس درختان ما در بهشت بسيار است ! حضرت فرمودند: آرى ، به شرط آنكه آتشى بدنبال آن نفرستيد و آنرا نسوزانيد.
پيام ها: 
1 خودت را به جاى ديگران بگذار تا مسائل را خوب درك كنى . (اءيَودّ احدكم ...)
2 از مثال هاى طبيعيى كه زمان و مكان و عصر و نسل در آن اثر نمى گذارد، استفاده كنيم . (جنّة من نخيل و...)
3 منّت و آزار بعد از انفاق ، همچون باد سوزانى است بر باغى سرسبز، و آتشى بر بوستانى خرّم . (فاحترقت )

4 رشد يافتن ، تدريجى است ، ولى تخريب و حبط عمل در يك لحظه است . (فاصابها اعصار فيه نار فاحترقت )

5 مثال هاى قرآن ، براى فكر كردن است . (لعلّكم تتفكّرون )

درتفسير آيه 267 نيز مي خوانيم :

نكته ها: 

آيات قبل ، شرايط انفاق كننده را مطرح كرد و اين آيه شرايط چيزهايى را بيان مى كند كه به محرومان انفاق مى شود.

امام باقرعليه السّلام ذيل اين آيه فرمودند: بعضى از مسلمانان درآمدهاى حرامى مانند ربا داشتند كه صرف فقرا مى كردند، اين آيه آنان را نهى نمود

پيام ها: 

1 هدف از انفاق ، رهايى از بخل است ، نه رهايى از اشياى بى ارزش و نامطلوب . (انفقوا من طيّبات ما كسبتم (

2 در انفاق ، تفاوتى ميان پول نقد يا كالا نيست . (ما كسبتم ... ما اخرجنا(

3 بخششِ بادآورده ها مهم نيست ، بلكه بخشش از دست رنج ، داراى ارزش است . (ما كسبتم(
4 در انفاق بايد كرامت محرومان محفوظ بماند. (ولا تيمّموا الخبيث (

5 نه تنها از چيزهاى ناپاك و پست انفاق نكنيد، بلكه به فكر آن نيز نيفتيد. (ولاتيمّموا(

6 وجدان انسان ، بهترين معيار براى شناخت پسنديده و ناپسند است . هر آنچه را مى پسندى كه به تو انفاق كنند، شايسته است كه انفاق كنى و اگر آنرا دوست نمى دارى ، شايسته ى انفاق نيست . (لستم باخذيه الا ان تغمضوا(

7 هر فرد ثروتمندى احتمال فقير شدن خود را بدهد، شايد روزى دستِ دهنده شما، دستِ گيرنده شد. (آخذيه (

8 گرفتن مال نامرغوب ، نشانه رضايت فقرا نيست ، بلكه نشانه ى استيصال آنان است . (تغمضوا) يعنى شما هم با اغماض وسختى ممكن است چيزى را بگيريد، ولى اين نشانه ى رضايت شما نيست .

9 اثر انفاق به خود شما بر مى گردد، وگرنه خداوند غنى و بى نياز است . (ان اللّه غنى حميد(

10 غناى الهى همراه با كمالات ومحبوبيّت است . (غنى حميد(

تفسير آيه 268 اين سوره

نكته ها: 

به هنگام انفاق ، شيطان به سراغ انسان مى آيد و القاء مى كند كه اگر امروز انفاق كنى فردا خودت فقير خواهى شد، بهتر است اموالت را ذخيره كنى تا به هنگام پيرى و بيمارى و...، خرج نمايى . اينها القائات و وعده هاى شيطانى است .

نياز ما در فرداى قيامت به مغفرت الهى ، به مراتب بيشتر از نياز ما در فرداى دنياست . مبادا مغفرت الهى را با خيال رفاه در زندگى مبادله كنيم . زيرا:

اوّلاً: شايد پير نشدم و نيازمند نشدم ، ولى در قيامت نياز من قطعى است .

ثانياً: شايد مالى كه امروز براى فردا نگه مى دارم ، باقى نماند، ولى انفاقِ امروز حتماً براى فرداى قيامت باقى است .

ثالثاً: شايد از مال اندوخته ى امروز در فرداى پيرى نتوانم بهره مند شوم ، ولى از انفاق امروز بهره مندى در قيامت قطعى است .

رابعاً: بهره مندى انسان از اندوخته خود در دوران پيرى ، موقّتى است ، ولى بهره گيرى انسان از انفاق در قيامت ابدى است

پيام ها: 

1 شيطان ، انسان را از انفاق اموال مرغوب باز مى دارد. (انفقوا من طيّبات ... الشيطان يعدكم الفقر(….

2 بخل شما، فقرا را به فساد وفحشا مى كشاند. (يعدكم الفقر وياءمركم بالفحشاء)

3 انسان در انتخاب راه خدا يا شيطان ، آزاد است . (الشيطان يعدكم ... واللّه يعدكم (

4 اطرافيانى كه انسان را از انفاق باز مى دارند و از آينده مى ترسانند، ولى نسبت به گناهان تشويق مى نمايند، شيطانند. (الشيطان يعدكم (

5 ميان فقر و فحشا، رابطه است . بسيارى از گناهان بخاطر ترس از فقر است . (يعدكم الفقر وياءمركم بالفحشاء(

6 انفاق نكردن ويا انفاق از اموال نامرغوب ، از نمونه هاى زشتى وفحشا مى باشد. (لا تيمموا الخبيث ... الشيطان يعدكم (….

7 انفاق ، مال را زياد مى كند وسبب آمرزش گناهان است . (انفقوا... اللّه يعدكم مغفرة منه وفضلا(

8 با موانع انفاق و افكار شيطانى ، مبارزه كنيد. در برابر ترس از فقر، به ياد فضل و لطف خدا باشيد. (مغفرة منه و فضلا...)

9 هر فكر و توهّمى كه براى شما تنگ نظرى ، ترس و اثر منفى بياورد، شيطانى است و هر فكر و الهامى كه براى شما حركت ، نشاط و سعه صدر آورد، الهى است . (واللّه يعدكم مغفرة منه و فضلا...)

همينطور در تفسير آيه آخر اين گلبرگ داريم :

نكته ها: 

 اءلباب جمع لُبّ به معناى مغز است و به همه انسان ها اولوا الالباب نمى گويند، بلكه تنها به خردمندانى مى گويند كه عقل خود را بكار گيرند وراه زندگى و سعادت واقعى خود را بيابند.

حكمت را به معنى معرفت و شناختِ اسرار و آگاهى از حقايق و رسيدن به حقّ دانسته اند كه خداوند به بعضى از افراد به خاطر پاكى و تقوى و تلاش عطا مى كند، تا آنان وسوسه هاى شيطانى را از الهامات الهى باز شناخته و چاه را از راه و شعار را از شعور تشخيص دهند و اين خير كثير است .

در روايات مى خوانيم : حكمت ، معرفت و تفقّه در دين است . حكمت ، اطاعت از خدا، شناخت امام وپرهيز از گناهان كبيره است

پيام ها: 

1 گرچه مال وثروت خير است ، ولى خيرِ كثير، داشتنِ ديد وقدرت تشخيص است . كسانى كه از آن خير انفاق كنند به خير كثير مى رسند. (انفقوا...يؤ تى الحكمة (

2 شيطان وعده ى فقر، و خداوند وعده ى مغفرت و فضل مى دهد. امّا تشخيص و انتخاب هريك از اين دو راه ، حكمت لازم دارد. (يؤ تى الحكمة )

3 همه ى دنيا متاع قليل است ولى حكمت خير كثير است . اگر همه امكانات مادّى فداى دست يابى به حكمت و بينش صحيح گردد، ارزش دارد. (فقد اوتى خيرا كثيرا)

4 حكمت هديه اى كليدى و مادر همه ى خيرات است . هركه آن را داشت چيزهاى زيادى خواهد داشت . (ومن يؤ تى الحكمة فقد اوتى خيرا كثيرا)

5 هر كسى به ارزش حكمت پى نمى برد. (مايذّكّر الاّ اولوا الالباب ) دنياگرايان بر مال و آمار و محاسبات مادّى تكيه مى كنند و سود و زيان را بر اساس مادّيات مى سنجند، ولى دورانديشان عاقل و راه شناسان انديشمند، از بعد ديگرى محاسبه مى كنند.

گلبرگ چهل وچهارم

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (٢٦٠)

مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (٢٦١)

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ (٢٦٢)

قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ (٢٦٣)

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالأذَى كَالَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْدًا لا يَقْدِرُونَ عَلَى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا وَاللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ (٢٦٤)

260. Behold! Abraham said: "My Lord! Show me How Thou givest life to the dead." He said: "Dost Thou not then believe?" He said: "Yea! but to satisfy My own undertaking." He said: "Take four birds; Tame them to turn to thee; put a portion of them on every hill and call to them: They will come to Thee (Flying) with speed. then know that Allah is Exalted In power, Wise."

261. The parable of those who spend their substance In the way of Allah is that of a grain of corn: it groweth seven ears, and Each ear hath a hundred grains. Allah giveth manifold increase to whom He pleaseth: and Allah careth for all and He knoweth all things.

262. Those who spend their substance In the cause of Allah, and follow not up their gifts with reminders of their generosity or with injury,-for them their reward is with their Lord: on them shall be no fear, nor shall They grieve.

263. Kind words and the covering of faults are better than charity followed by injury. Allah is free of all wants, and He is Most-Forbearing.

264. O ye who believe! cancel not your charity by reminders of your generosity or by injury,- like those who spend their substance to be seen of men, but believe neither In Allah nor In the Last Day. They are In parable like a hard, barren rock, on which is a Little soil: on it falls heavy rain, which leaves it (Just) a bare stone. They will be able to do nothing with aught They have earned. and Allah guideth not those who reject Faith.

260* و بیاد آور هنگامی که ابراهیم گفت: پروردگارا به من نشان بده که چگونه مردگان را زنده می کنی؟ فرمود: مگر ایمان نیاورده ای؟ عرض کرد: چرا، ولی برای آن که قلبم آرامش یابد. خداوند فرمود: چهار پرنده (طاووس، خروس، کبوتر و کلاغ) را برگیر و آنها را نزد خود جمع و قطعه قطعه کن و در هم بیامیز سپس بر هر کوهی قسمتی از آنها را قرار ده، آنگاه پرندگان را بخوان، به سرعت به سوی تو بیایند و بدان که خداوند توانای حکیم است.

261* مثل کسانی که اموال خود را در راه خدا انفاق می کنند، همانند بذری است که هفت خوشه برویاند و در هر خوشه یک صد دانه باشد و خداوند ان را برای هر کس بخواهد و شایستگی داشته باشد، دو یا چند برابر می کند و خدا از نظر قدرت و رحمت وسیع و به همه چیز داناست.

262* کسانی که اموال خود را در راه خدا انفاق می کنند و سپس به دنبال آنچه انفاق کرده اند، منّت نمی گذارند و آزاری نمی رسانند، پاداش آنها برایشان نزد پروردگارشان محفوظ است و نه ترسی دارند و نه غمگین می شوند.

263* گفتار پسندیده با نیازمندان  و گذشت از تندی آنان، از بخششی که به دنبال آن آزاری باشد، بهتر است و خداوند بی نیاز بردبار است.

264* ای کسانی که ایمان آورده اید! بخشش های خود را با منّت و آزار باطل نسازید، همانند کسی که مال خود را برای خود نمایی به مردم، انفاق می کند و ایمان به خدا و روز رستاخیز ندارد. پس مثال او هم چون مَثل قطعه سنگ صافی است که بر روی آن قشر نازکی از خاک باشد و بذرهایی در آن افشانده شود، پس رگباری به آن رسد و همه خاک ها و بذرها را بشوید و آن سنگ را صاف و خالی از خاک و بذر رها کند! ریاکاران نیز از دستاوردشان، هیچ بهره ای نمی برند و خداوند گروه کافران و هدایت نمی کند.

در تفاسیر آمده است: حضرت ابراهیم از کنار دریایی می گذشت، مرداری را دید که در کنار دریا افتاده و قسمتی از آن در آب و قسمتی دیگر در خشکی است و پرندگان و حیوانات دریایی، صحرایی و هوایی از هر سو آن را طعمه خود قرار داده اند. حضرت با خود گفت: اگر این اتفاق برای انسان رخ دهد و ذرّاتِ بدن انسان در بین جانداران دیگر پخش شود، در قیامت آنها چگونه یک جا جمع و زنده می شوند. لذا از خداوند در خواست کرد که نحوه زنده شدن مردگان را مشاهده کند. خداوند نیز با این نمایش، ابراهیم را به نور یقین و اطمینان رهسپار نمود.

* سفارش به انفاق و منع از اسراف و تبذیر، بهترین راه برای حلّ اختلاف طبقاتی است. هم چنان که پیدایش و گسترش ربا، زمینه ساز و به وجود آورنده طبقات است. لذا در قرآن، آیات لزوم انفاق و تحریم ربا در کنار هم آمده است. هر دانه ای، در هر زمینی، هفت خوشه که در هر خوشه صد دانه باشد نمی رویاند، بلکه باید دانه، سالم و زمین، مستعد و زمان، مناسب و حفاظت، کامل باشد. هم چنین انفاق مال حلال، با قصد قربت، بدون منّت و با شیوه نیکو آن همه آثار خواهد داشت. 

هدف اسلام از انفاق، تنها سیر کردن شکم فقرا نیست، بلکه این کار زیبا باید به دست افراد خوب یا شیوه خوب و همراه با اهداف خوبی باشد. گاهی انسان گامی برای خدا بر می دارد و کاری را به نیکی شروع می کند، ولی به خاطر عوارضی از قبیل غرور یا منّت یا توقع و یا امثال آن ارزش کار را از بین می برد. با منّت، اثر انفاق از بین می رود، چون هدف از انفاق تطهیر روح از بخل است ولی نتیجه منّت، آلوده شدن روح می باشد. منّت گذار یا در صدد بزرگ کردن خود و تحقیر دیگران است و یا می خواهد نظر مردم را به خود جلب کند که در هر صورت از اخلاص به دور است. مگر خداوند به خاطر همه نعمت هایی که به ما داده بر ما منّت گذاشته تا ما با بخشیدن جزئی از آن بر خلق او منّت بگذاریم. در مجمع البیان حدیثی روایت شده است که رسول اکرم (ص) فرمودند: خداوند در قیامت به منّت گذاران، نگاه لطف آمیز نمی کند.

و نیز در جایی دیگر رسول اکرم(ص) فرمود: اگر سائلی نزد شما آمد، به یکی از این دو روش عمل کنید: یا چیزی که در توان دارید به او عطا کنید یا به طرز شایسته ای او را رد نمایید. هم چنین فرمود: اگر با مال نمی توانید به مردم رسیدگی کنید با اخلاق برسید.

* ظاهر عمل ریاکاران هم چون خاک، نرم ولی باطن ان چون سنگ، سفت است که قابلیّت نفوذ ندارد. به خاطر سفتی و سختی دل های سنگین شان، از انفاق بهره ای نمی برند.

گلبرگ چهل و سوم

اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (٢٥٧)

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ وَاللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (٢٥٨)

أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٢٥٩)

257. Allah is the Protector of those who have faith: from the depths of darkness He will lead them forth into light. of those who reject Faith the patrons are the evil ones: from light They will lead them forth into the depths of darkness. They will be companions of the fire, to dwell therein (for ever).

258. hast Thou not turned Thy vision to one who disputed with Abraham about His Lord, because Allah had granted Him power? Abraham said: "My Lord is He who giveth life and death." He said: "I give life and death". said Abraham: "But it is Allah that causeth the sun to rise from the east: do Thou then cause Him to rise from the West." Thus was He confounded who (in arrogance) rejected Faith. nor doth Allah give guidance to a people unjust.

259. or (take) the similitude of one who passed by a hamlet, all In ruins to its roofs. He said: "Oh! How shall Allah bring it (ever) to life, after (this) its death?" but Allah caused Him to die for a hundred years, then raised Him up (again). He said: "How long Didst Thou tarry (thus)?" He said: (Perhaps) a Day or part of a Day." He said: "Nay, Thou hast tarried Thus a hundred years; but look at Thy food and Thy drink; They Show no Signs of age; and look at Thy donkey: and that we may make of Thee a Sign unto the people, look further at the bones, How we bring them together and clothe them with flesh." when This was shown clearly to him, He said: "I know that Allah hath power over all things."

257* خدا دوست و كارساز مومنان است ، آنان را از تاريكيها به روشنايي مي برد. و كساني كه كافر شدند دوستان و كارسازانشان طاغوتهايند ، آنها را از روشنايي به تارك مي برند . اينان دوزخيانند و هميشه در آن باشند.

258* آيا به " حال" آن كس ننگريستي كه با ابراهيم درباره پروردگارش گفت و گو و ستيزه مي كرد از آن رو كه خدا به او پادشاهي داده بود ،‌انگاه كه ابراهيم گفت : پروردگار من آن است كه زنده مي كند و مي ميراند ، او گفت : من هم زنده مي كند و مي ميرانم . ابراهيم گفت : همانا خدا آفتاب را از سوي خاور بر آرد تو آن را از سوي باختر بر آر . پس آن كه كافر شده بود فرو ماند و سرگشته شد ،‌و خدا مردم ستمكار را راه ننمايد.

259* يا مانند آن كس – عزير- كه بر دهكده اي گذر كرد كه ديوارهاي و سقفهايش فرو ريخته بود ، گفت : خدا چگونه اين –اهل اين ده- را پس از مردنش زنده مي كند؟

خداوند او را صد سال ميراند و بازش برانگيخت – زنده اش ساخت - ،‌گفت : چند درنگ كرده اي ؟ گفت : روزي يا برخي از روزي درنگ كردم . گفت : بلكه صد سال است كه درنگ كرده اي ، به خورش و آشاميدني ات بنگر كه دگرگون نشده است ،‌ و به درازگوش خود بنگر " كه استخوانهايش پوسيده ،‌تا پاسخ خود را بيابي " و تا تو را براي مردم دليل و نشانه اي " بر رستاخيز " كنيم ،‌ وبه استخوانها بنگر كه چگونه مي جنبانيم و به هم مي آوريم و سپس گوشت بر آن مي پوشانيم . پس چون " زنده گشتن مردگان به عين اليقين " براي او روشن و هويدا شد گفت : مي دانم كه خدا بر هر چيزي تواناست .

257. Allah est le défenseur de ceux qui ont la foi: il les fait sortir des ténèbres à la lumière. quant à ceux qui ne croient pas, ils ont pour défenseurs les Tagut, qui les font sortir de la lumière aux ténèbres. voilà les gens du Feu, où ils demeurent éternellement.

258. N'as-tu pas su (l'histoire de) celui qui, parce qu'Allah l'avait fait roi, argumenta contre Abraham Au sujet de son Seigneur? Abraham ayant dit: ‹J'ai pour Seigneur celui qui donne la vie et la mort›, ‹Moi aussi, dit l'autre, Je donne la vie et la mort.› alors dit Abraham: ‹Puisqu'Allah fait venir le soleil du Levant, fais-le donc venir du Couchant.› le mécréant resta alors confondu. Allah ne guide pas les gens injustes.

259. ou comme celui qui passait dans par un village désert et dévasté: ‹Comment Allah va-t-Il redonner la vie à celui-ci après Sa mort?› dit-il. Allah donc le fit mourir et le garda Ainsi pendant cent ans. puis il le ressuscita en disant: ‹Combien de temps as-tu demeuré ainsi?› ‹Je suis resté un jour, dit l'autre, ou une partie de la journée.› ‹Non! dit Allah, Tu es resté cent ans. Regarde donc Ta nourriture et Ta boisson: rien ne s'est gâté; mais Regarde Ton âne... et pour faire de Toi un signe pour les gens, et Regarde ces ossements, Comment nous les assemblons et les revêtons de chair›. et devant l'évidence, il dit: ‹Je sais qu'Allah est Omnipotent›.

خداوند از راه هاي گوناگوني مومنان را هدايت مي كند : از راه برهان و استدلال مانند داستان ابراهيم و نمرود . يا از راه كشف و ارائه مطلب مانند آن كس كه بر دهكده اي عبور كرد ( عزير ...)

نكته ها در آيه اول اين گلبرگ

در آيه قبل خوانديم كه او مالك همه چيز است ؛ (له مافى السموات و...) ودر اين آيه مى خوانيم : نسبت او به مؤ منان ، نسبت خاصّ و ولايى است . (ولىّالذين آمنوا)

پيام ها :

1 مؤ منان ، يك سرپرست دارند كه خداست و كافران سرپرستان متعدّد دارند كه طاغوت ها باشند و پذيرش يك سرپرست آسان تر است .⁽⁷³⁵⁾ درباره مؤ منان مى فرمايد: (اللّه ولىّ) امّا درباره ى كفّار مى فرمايد: (اوليائهم الطاغوت )

2 آيه قبل فرمود: (قد تبيّن الرّشد من الغى ) اين آيه نمونه اى از رشد و غىّ را بيان مى كند كه ولايت خداوند، رشد و ولايت طاغوت انحراف است . (اللّه ولىّ... اوليائهم الطاغوت )

3 راه حقّ يكى است ، ولى راههاى انحرافى متعدّد. قرآن درباره راه حقّ كلمه ى نور را به كار مى برد، ولى از راههاى انحرافى و كج ، به ظلمات وتاريكى ها تعبير مى كند. (النور، الظلمات)

4 راه حقّ، نور است و در نور امكان حركت ، رشد، اميد و آرامش وجود دارد. (النور)

5 مؤ من در بن بست قرار نمى گيرد. (يخرجهم من الظلمات )

6 طاغوت ها در فضاى كفر وشرك قدرت مانور دارند. (الذين كفروا اوليائهم الطاغوت (

7 هر كس تحت ولايت خداوند قرار نگيرد، خواه ناخواه طاغوت ها بر او ولايت مى يابند. (اللّه ولىّ... اوليائهم الطاغوت )

8 هر ولايتى غير از ولايت الهى ، ولايت طاغوتى است . (اللّه ولىّ... اوليائهم الطاغوت(

9 توجّه به عاقبت طاغوت پذيرى ، انسان را به حقّ پذيرى سوق مى دهد. (اولئك اصحاب النّار)

درآيه دوم داريم :

در آيه ى قبل خوانديم كه خداوند ولىّ مؤ منان است و آنان را از ظلمات خارج و به سوى نور مى برد، اين آيه و آيات بعد نمونه هايى از ولايت خداوند و بيرون آوردن از ظلمات به نور را مطرح مى كند.

در رواياتِ تاريخى آمده است كه نمرود از پادشاهان بابل بود و حكومت مقتدرانه اى داشت او با حضرت ابراهيم درباره ى خداوند مباحثه و مجادله كرد. وقتى حضرت ابراهيم گفت : پروردگار من آن است كه زنده مى كند و مى ميراند، او گفت : من نيز زنده مى كنم و مى ميرانم . سپس ‍ دستور داد دو زندانى را حاضر كردند، يكى را آزاد نمود و ديگرى را دستور داد بكشند. وقتى ابراهيم عليه السّلام اين سفسطه و مغالطه را مشاهده كرد كه اين شخص چه برداشتى از زنده كردن و ميراندن دارد و چگونه مى خواهد افكار ديگران را منحرف كند، فرمود: خداوند طلوع خورشيد را از مشرق قرار داده است ، اگر تو ادّعا دارى كه بر جهانِ هستى حكومت دارى و همه چيز در اختيار و تحت قدرت توست ، خورشيد را از مغرب بيرون بياور!. آن موقع بود كه نمرود مبهوت ماند و پاسخى جز سكوت نداشت .

پيام ها :

1 هركس هرچه دارد از اوست . كافران نيز در دنيا از نعمت هاى او بهره مند مى شوند، ولى از آن سوء استفاده مى كنند. (اتاه اللّه )

2 قدرت وحكومت مى تواند عامل استكبار وغرور گردد. (اتاه اللّه الملك ... اءنا اُحى و اميت ...)

3 توجّه به افكار عمومى و قضاوت مردم لازم است . گرچه پديده ى حيات يكى از راههاى خداشناسى است و جواب نمرود صحيح نبود، ولى آن بحث ها و مجادله ها، افكار عمومى را پاسخ نمى گفت . (ربّى الذى يحيى و يميت )

4 مغالطه و سفسطه ، ترفند اهل باطل است . (انا اُحى و اُميت )

5 حقّ، اگر منطقى و مستدل ارائه شود، بر باطل پيروز وحاكم است . (فاءت بها من المغرب فبهت الذى كفر(

6 در مباحثه ها از استدلال هاى فطرى ، عقلى و عمومى استفاده كنيد، تا مخالفِ لجوج نيز مقهور و مبهوت شود. (فبهت الذى كفر)

7 كافر ظالم است ، زيرا به خود ومقام انسانيّت ظلم كرده است . (لا يهدى القوم الظالمين )

و در آخرين آيه از اين گلبرگ مي خوانيم

آيه ى قبل گفتگوى حضرت ابراهيم با نمرود را بازگو كرد كه پيرامون توحيد گفتگو مى كردند و هدايت از طريق استدلال بود و ابراهيم با استدلال پيروز شد. نمونه ى دوّم خروج از ظلمات به نور، در اين آيه است كه پيرامون معاد گفتگو مى شود و هدايت از طريق نمايش و به صورت محسوس و عملى صورت مى گيرد. در تفاسير و برخى روايات آمده است كه نام اين شخص عُزير بوده است . در تفسير الميزان مى خوانيم كه اين شخص بايد پيامبر باشد، زيرا خداوند با او سخن گفته است .

پيام ها :

1 به تمدن هاى ويران شده گذشته ، بايد به ديده عبرت نگريست و درسهاى تازه گرفت . (مرّ على قرية )

2 هرچند مى دانيد، امّا باز هم علم خود را با تجربه و پرسيدن بالا ببريد. (انّى يحى هذه اللّه )

3 صد سال مردن ، براى يك نكته فهميدن بجاست . (فاماته اللّه ماءة عام)

4 گذشت زمان طولانى ، خللى در قدرت خداوند وارد نمى آورد. (فاماته اللّه ماءة عام ثم بعثه)

5 رجعت و زنده شدن مردگان در همين دنيا و قبل از قيامت قابل قبول است . (اءماته ... بعثه )

6 نمايش ، از بهترين راههاى بيان معارف دينى است . (اُنظر الى طعامك و شرابك ... و انظر الى ... و انظر الى العظام ...)

7 با اراده الهى استخوان محكم ، متلاشى مى شود، ولى غذايى كه زود فاسد مى شود، صد سال سالم باقى مى ماند. (لم يتسنّه )

8 نمايش قدرت پروردگار براى ارشاد و هدايت مردم است ، نه براى سرگرمى و يا حتّى قدرت نمايى . (ولنجعلك آية للناس)

9 خداوند صحنه اى از قيامت را در دنيا آورده است . (فاماته ... ثم بعثه ... وانظر الى العظام كيف ننشزها)

10 معاد، جسمانى است . زيرا اگر معاد روحانى بود، سخن از استخوان به ميان نمى آمد. )وانظر الى العظام (

11 مشت نمونه ى خروار است . خداوند گوشه هايى از قدرت خود در قيامت را در دنيا به نمايش گذارده است . (فلمّا تبيّن له قال اءعلم انّاللّه على كلّ شى ء قدير(

گلبرگ چهل و دوم

تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَلَكِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَمِنْهُمْ مَنْ كَفَرَ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَلَكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ (٢٥٣)

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَلا خُلَّةٌ وَلا شَفَاعَةٌ وَالْكَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ (٢٥٤)

اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ وَلا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ (٢٥٥)

لا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (٢٥٦)

253. Those apostles we endowed with gifts, some above others: to one of them Allah spoke; others He raised to degrees (of honour); to Jesus the son of Mary we gave Clear (Signs), and strengthened Him with the holy spirit. if Allah had so willed, succeeding generations would not have fought among Each other, after Clear (Signs) had come to them, but They (chose) to wrangle, some believing and others rejecting. if Allah had so willed, They would not have fought Each other; but Allah Fulfilleth His plan.

254. O ye who believe! spend out of (the bounties) we have provided for you, before the Day comes When no bargaining (will avail), nor friendship nor intercession. those who reject Faith They are the wrong-doers.

255. Allah. there is no god but He,-the living, the Self-subsisting, Eternal. no slumber can seize Him nor sleep. His are all things In the heavens and on earth. who is there can intercede In His presence except As He permitteth? He knoweth what (appeareth to His creatures as) before or after or behind them. nor shall They compass aught of His knowledge except As He willeth. His Throne doth extend over the heavens and the earth, and He feeleth no fatigue In guarding and preserving them for He is the Most High, the Supreme (in glory).

256. Let there be no compulsion In religion: truth stands out Clear from error: Whoever rejects evil and believes In Allah hath grasped the Most trustworthy hand-hold, that never breaks. and Allah heareth and knoweth all things.

253* آن پیامبران، ما بعضی از آنان را بر بعضی برتری دادیم. از آنان کسی بود که خداوند با او سخن گفته و درجات بعضی از آنان را بالا برد و به عیسی بن مریم نشانه های روشن و معجزات دادیم و او را با روح القدس (جبرئیل) تأیید نمودیم و اگر خدا می خواست، کسانی که بعد از آنان (پیامبران) بودند، پس از آن که نشانه های روشن برای آنها آمد، با هم جنگ و ستیز نمی کردند. اما خداوند مردم را در پیمودن راه سعادت آزاد گذارده است ولی با هم اختلاف کردند پس برخی از آنان ایمان آورده و بعضی کافر شدند و باز اگر خدا می خواست مؤمنان و کافران با هم پیکار نمی کردند ولی خداوند آنچه را ارده کند انجام می دهد و اراده حکیمانه او بر آزاد گذاردن مردم است.

254* ای کسانی که ایمان آورده اید! از آنچه به شما روزی داده ایم انفاق کنید، پیش از آن که روزی فرا رسد که نه خرید و فروشی در آن است و نه دوستی و نه شفاعتی و بدانید که کافران همان ستمگران هستند که هم به خود ستم می کنند و هم به دیگران.

255* الله، که جز او معبودی نیست، زنده و بر پا دارنده است. نه خوابی سبک او را فراگیرد و نه خوابی سنگین. آنچه در آسمان ها و آنچه در زمین است از آنِ اوست. کیست آن که جز به اذن او در پیشگاهش شفاعت کند. گذشته و آینده آنان را می داند و به چیزی از علم او احاطه پیدا نمی کنند مگر به مقداری که او بخواهد. کرسی علم و قدرت او آسمان ها و زمین را در برگرفته و نگهداری آن دو بر او سنگین نیست و او والا و بزرگ است.

256* در پذیرش دین، اکراهی نیست. همانا راه رشد از گمراهی روشن شده است، پس هر که به طاغوت کافر شود و به خداوند ایمان آورد، قطعاً به دستگیره محکمی دست یافته، که گسستنی برای آن نیست و خداوند شنوای دانا است.

گر چه طبق احادیث، تعداد انبیا 124 هزار نفر بوده است اما تنها نام 25 نفر از آنان در قرآن آمده و نام دیگران برده نشده است. مقام و درجات انبیا یکسان نیست و هر کدام جایگاه و امتیازاتی دارند. مثلاً امتیاز پیامبر اسلام(ص) خاتمیت، امی بودن، تحریف نشدن کتابش، امتیاز ابراهیم(ع) یک تنه امّت بودن و نسل مبارک داشتن، امتیاز نوح(ع) طول عمر و پایداری و دریافت سلام ویژه از طرف خداوند است. موسی(ع) مخاطب سخن خداوند و عیسی(ع) مؤید به روح القدس بودن است.

*صفات خداوند دو گونه اند. برخی صفات عین ذات او هستند و قابل تجزیه از ذات الهی نمی باشند. مانند: علم، قدرت و حیات. اما برخی صفات که آنها را صفات فعل می نامند، مربوط به فعل خداوند است مثل خلق کردن و عفو نمودن. منشأ این گونه صفات، اراده الهی است که اگر بخواهد خلق می کند ولی درباره صفات ذات این را نمی توان گفت که اگر خداوند بخواهد می داند و اگر نخواهد نمی داند. اگر بخواهیم صفات ذات را تشبیه کنیم باید بگوئیم عالم و قادر بودن برای خداوند، نظیر مخلوق بودن برای انسان است. هرگز صفت مخلوق بودن از انسان جدا نمی شود، هامن گونه که هرگز صفت علم از خداوند جدا نمی شود.

*شفاعت آن است که یک موجود قوی به موجود ضعیف یاری برساند. مثلاً آفرینش نور، آب، هوا و زمین، دانه گیاه را یاری می کنند تا به مرحله درخت برسد. در نظام کیفر و پاداش نیز، اولیای خدا گنهکاری را یاری می رسانند تا نجات یابد ولی هرگز این امدادها نشانه ضعف خداوند و یا تأثیر پذیری او نیست. زیرا خود اوست که مقام شفاعت و اجازه آن را به اولیای خود می دهد و اوست که نظام آفرینش را به نوعی آفریده که وقتی دانه در مسیر رستن قرار گرفت، با نور و هوا و خاک رشد می کند. به هر حال عوامل مادی و کمک هایی که انسان از مخلوقات می گیرد در پرتو اذن اوست و در چهار چوب قوانینی است که او اراده کرده. به همین دلیل افرادی از شفاعت شدن محرومند.چنان چه نور، حرارت، آب و خاک، دانه ای را رشد می دهند که قابلیّت رشد داشته باشد. حساب شفاعت از حساب پارتی بازی و توصیه های بی دلیل دنیوی در جوامع فاسد، جداست. شفاعت، برای جلوگیری از بأس و نا امیدی و ایجاد پیوند مردم با اولیای خداست. شفاعت، پاداشی است که خداوند به اولیای خود می دهد و بهره گیری از آن در روز قیامت، تجسمی از بهره گیری انسان، از نورِ علم هدایت انبیا و اولیا در دنیاست.

خداوند همه واقعیات را می داند و شفاعت را می داند و شفاعت نزد پروردگار، تلاش برای اثبات بی گناهی شخصی نیست، بلکه شفاعت، تلاش برای نجات و عفو است. آگاهی خدا باید موجب شود که اندکی انسان حیا کند، او از درون سینه ها خبر دارد و از رازهای پنهانی و آشکار با خبر است، از درون رحم مادران خبر دارد که نوزاد پسر یا دختر است. علم روز قیامت و اندازه هر چیز را می داند. در حالی که علم انسان ها محدود است. ما صدا را تا حدی می شنویم، دیدنی ها را تا حدودی می بینیم، اسرار را نمی دانیم، مگر آن قسمتی را که خداوند ارده کند و اجازه دهد.

* برخی "کرسی" را کنایه از قدرت و حکومت خدا می دانند که آسمان ها و زمین را در بر گرفته است با آن که جهان بس وسیع است و زمین نبست به آن هم چون حلقه انگشتری در بیابان ولی با همه این ها حفظ و نگهداری آنها برای خداوند سنگین نیست. آیة الکرسی به مردم می فهماند که خداوند نه تنها مالکِ عالَم و عالِم به تمام مملوک های خود است، بلکه سراسر هستی با همه مخلوقاتش، تحت سلطه و قدرت اوست و مردم قدرت نامحدود خالق را با قدرت مخلوق مقایسه نکنند. زیرا خستگی از عوارض ماده است اما توانایی خداوند عین ذات اوست. امام علی(ع) می فرماید: خداوند را نه گذشت زمان پیر و فرسوده می کند و نه خود دگرگون گشته و تغییر می یابد.

هر یک از صفات خدا "قیّوم، حیّ، قدیر و عظیم"، نقش سازنده ای در تربیت انسان دارد. زیرا بهترین مکتب آن است که به پیروان خود امید و عشق بدهد، سرنوشت و آینده آنان را روشن کند و پیروانش نیز بدانند که هر لحظه زیر نظر هستند، لغزش هایشان قابل عفو است و حاکم آنان مهربان است. خدایی سزاوار پرستش است که زنده و پابرجا و نستوه باشد، گرفتار ضعف و خستگی و دچار خواب و چرت نگردد، احدی بدون ارده او قدرت انجام کاری را نداشته باشد. همه چیز را بداند و بر همه چیز احاطه و تسلط داشته باشد. این چنین خدایی می تواند معبود و محبوب باشد و به چنین خدایی می توان توکّل کرد و عشق ورزید و به او امیدوار بود.

*ایمان قلبی با اجبار حاصل نمی شود، بلکه با برهان، اخلاق و موعظه می توان در دل ها نفوذ کرد ولی این به آن معنا نیست که هر کس در عمل بتواند هر منکری را انجام دهد و بگوید من آزادم و کسی حق ندارد مرا از راهی که انتخاب کرده ام باز دارد. قوانین جزایی اسلام هم چون تعزیرات، حدود، دیات و قصاص و واجباتی هم چون نهی از منکر و جهاد نشانه آن است که حتی اکر کسی قلباً اعتقادی ندارد ولی حق ندارد برای جامعه یک فرد موذی باشد.

گلبرگ چهل و یکم

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلا قَلِيلا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ (٢٤٩)

وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ (٢٥٠)

فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُدُ جَالُوتَ وَآتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهُ مِمَّا يَشَاءُ وَلَوْلا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الأرْضُ وَلَكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ (٢٥١)

تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ (٢٥٢)

249. When Talut set forth with the armies, He said: "(Allah) will test you at the stream: if any drinks of its water, He goes not with My army: only those who taste not of it go with Me: a mere sip out of the hand is excused." but They all drank of it, except a few. When They crossed the river,- He and the faithful ones with him,- They said: "This Day we cannot cope with Goliath and His forces." but those who were convinced that They must meet Allah, said: "How oft, by Allah.s will, hath a small force vanquished a big one? Allah is with those who steadfastly persevere."

250. When They advanced to meet Goliath and His forces, They prayed: "Our Lord! pour out constancy on us and make Our steps firm: help us against those that reject faith."

251. By Allah.s will They routed them; and David slew Goliath; and Allah gave Him power and wisdom and taught Him whatever (else) He willed. and did not Allah Check one set of people by means of another, the earth would indeed be full of mischief: but Allah is full of bounty to all the worlds.

252. These are the Signs of Allah. we rehearse them to Thee In truth: Verily Thou art one of the apostles.

249* پس هنگامی که طالوت، سپاهیان را با خود بیرون برد، به آنها گفت: خداوند شما را به یک نهر آب آزمایش می کند. پس هر که از آن بنوشد از من نیست و هر کس از آن نخورد از من هست مگر آن که با دست، مشتی برگیرد و بیاشامد. پس همین که به نهر آب رسیدند، جز اندکی همه از آن نوشیدند. سپس هنگامی که او و یاران با ایمان او از آن نهر گذشتند و دشمن را دیدند گفتند: امروز ما توانایی مقابله با جالوت و سپاهیان او را نداریم. اما آنها که اعتقاد داشتند خدا را ملاقات خواهند کرد و به روز قیامت ایمان خواهند داشت. گفتند: چه بسا گروهی اندک که با اذن خدا بر گروهی بسیار پیروز شدند و خداوند با صابران و استقامت کنندگان است.

250* و هنگامی که در برابر جالوت و سپاهیان او قرار گرفتند گفتند: پروردگارا صبر و شکیبایی بر ما فرو ریز و قدم های ما را ثابت و استوار بدار و ما را بر گروه کافران پیروز فرما.

251* سپس آنها (طالوت و یاران او) به اذن خداوند سپاه دشمن را در هم شکستند و داوود که جوانی کم سن و سال، ولی مؤمن، شجاع و از یاران طالوت بود، جالوت را که فرمانده سپاه دشمن بود کشت و خداوند حکومت به او عطا نمود و از آنچه می خواست به او آموخت و اگر خداوند فساد بعضی از مردم را به وسیله بعضی دیگر دفع نکند، قطعاً زمین را فساد می گرفت ولی خداوند نسبت به جهانیان لطف و احسان دارد.

252* این ها آیات خدواند است که به حق بر تو می خوانیم و براستی تو از فرستادگان الهی هستی.

کسانی که دستشان به اموال مردم یا اموال دولتی رسید ولی با کراهت و زهد از کنارش گذشتند و حرص و طمع، آنان را آلوده نکرد، حزب اللّهی هستند و کسانی که پشت خود را با ذخیره اموال می بندند، مؤمن واقعی نیستند.

عوامل پیروزی در چند چیز است:

1- رهبر توانا و لایق. 2- پیروان مؤمن. 3- توکل. 4- صبر و مقاومت. 5- انگیزه الهی داشتن.

گلبرگ چهلم

أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلإ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلا تُقَاتِلُوا قَالُوا وَمَا لَنَا أَلا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلا قَلِيلا مِنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ (٢٤٦)

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (٢٤٧)

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (٢٤٨)

246. Hast Thou not Turned Thy vision to the Chiefs of the Children of Israel after (the time of) Moses? They said to a prophet (That was) among them: "Appoint for us a king, that we may Fight In the cause of Allah." He said: "Is it not possible, if ye were commanded to fight, that that ye will not fight?" They said: "How could we refuse to Fight In the cause of Allah, seeing that we were Turned out of Our homes and Our families?" but When They were commanded to fight, They Turned back, except a small band among them. but Allah has full knowledge of those who do wrong.

247. Their prophet said to them: "(Allah) hath appointed Talut As king over you." They said: "How can He exercise authority over us When we are better fitted than He to exercise authority, and He is not Even gifted, with wealth In abundance?" He said: "(Allah) hath chosen Him above you, and hath gifted Him abundantly with knowledge and bodily prowess: Allah Granteth His authority to whom He pleaseth. Allah careth for all, and He knoweth all things."

248. And (further) their prophet said to them: "A Sign of His authority is that there shall come to you the Ark of the covenant, with (an assurance) therein of security from your Lord, and the relics left by the family of Moses and the family of Aaron, carried by angels. In This is a symbol for you if ye indeed have faith."

246* آیا ندیدی گروهی از بزرگان بنی اسرائیل را که بعد از موسی به پیامبر خود گفتند: برای ما زمامدار و فرماندهی برانگیز تا تحت فرماندهی او در راه خدا پیکار کنیم. او گفت: آیا احتمال می دهید که اگر دستور جنگ به شما داده شود نا فرمانی کرده و پیکار و جهاد نکنید؟ گفتند: چگونه ممکن است در راه خدا پیکار نکنیم، در حالی که از خانه و فرزندانمان رانده شده ایم؟ پس چون دستور جنگ بر آنان مقرّر گشت، جز عده اندکی، سرپیچی کردند و خداوند به ظالمان آگاه است.

247* و پیامبرشان به آنها گفت: همانا خداوند "طالوت" را برای زمامداری شما مبعوث و انتخاب کرده است، گفتند: چگونه او بر ما حکومت داشته باشد در حالی که ما از او به فرمانروایی شایسته تریم و به او ثروت زیادی داده نشده است؟ پیامبرشان گفت: خداوند او را بر شما برگزیده و توان علمی و جسمی او را افزون نموده است و خداوند ملکش (فرماندهی و رهبری) را به هر کس بخواهد می بخشد و خداوند احسانش وسیع و به لیاقت ها و توانایی های افراد آگاه است.

248* و پیامبرشان به آنها گفت: نشانه حکومت او این است که تابوت عهد به سوی شما خواهد آمد، همان صندوقی که آرامشی از پروردگارتان و یادگاری از میراث خاندان موسی و هارون در آن است، در حالی که فرشتگان آن را حمل می کنند، همانا در این موضوع نشانه روشنی برای شما است اگر ایمان داشته باشید.

خداوند هر کس را بخواهد به خاطر لیاقت و استعداد های نهفته اش فرماندهی می بخشد. آری اگر نظر او به سنگ تعلق گیرد، جواهر می شود و اگر به خاری افتد، گل و اگر به فقیری نظر کند فرمانده می شود.